** CORONA legt de vinger op de ZERE PLEK **

Voor steeds meer mensen wordt duidelijk dat er iets niet klopt in de coronacrisis. De bizarre maatregelen die overheden hebben getroffen, worden niet gelegitimeerd door het aantal slachtoffers dat het virus maakt. Hoewel de modellen (bijvoorbeeld van Imperial College London) ons voorspelden dat de pandemie honderdduizenden of zelfs miljoenen doden zou eisen, blijven de cijfers wereldwijd vooralsnog royaal onder die van een gemiddeld griepseizoen. Zorgcapaciteit bleek royaal voldoende. Het aantal mensen dat uitsluitend aan COVID-19 stierf (zonder onderliggende ernstige aandoeningen) bleef zeer beperkt. En de claim dat die meevallende cijfers het gevolg zijn van die maatregelen, wordt gelogenstraft door landen die deze maatregelen niet treffen en geen hogere sterftecijfers vertonen. Wetenschappers over de hele wereld tonen aan dat er grote inschattingsfouten zijn gemaakt en dat die fouten dramatische gevolgen hebben.

Wat aanvankelijk door een enkeling werd vermoed, wordt nu door steeds meer mensen helder gezien: de maatregelen zijn zwaar overtrokken en vele malen schadelijker voor de maatschappij en de economie dan het virus zelf. De angst voor het virus heeft de samenleving compleet ontwricht, grondwettelijke vrijheden weggenomen, de economie in een recessie gestort, vele duizenden bedrijven kapot gemaakt, mensen van elkaar vervreemd en vele tienduizenden ouderen in eenzaamheid gedreven. Langzaam wordt onze samenleving wakker en vraagt zich af in wat voor nachtmerrie ze gezogen is – en waarom?

Niemand weet hoe de komende weken of maanden eruit gaan zien. Het lijkt voor de hand te liggen dat onze democratie haar gekozen volksvertegenwoordigers stevig tot de orde gaat roepen – zoals dat hoort in een democratie. Mensen zullen – wat mij betreft heel terecht – niet alleen eisen dat de lockdown wordt opgeheven en de anderhalve-meter-samenleving van de baan gaat, maar vooral dat er open kaart wordt gespeeld over de werkelijke redenen voor deze draconische maatregelen. Dat we het deden om de zorg te ontzien en de zwakkeren te beschermen, gelooft binnenkort niemand meer. Wij willen de waarheid weten! Wat mij betreft komt er zo snel mogelijk een parlementair onderzoek naar de échte redenen.

Intussen zullen we als samenleving ook in de spiegel moeten kijken. Niet alleen wijzen naar anderen, maar radicaal eerlijk worden naar onszelf. Wat heeft deze coronacrisis ons laten zien tot nu toe?

Toch in ieder geval dat we (1) ongelofelijk BANG zijn voor pijn, bang voor lijden en bang voor de dood. Onze samenleving is zo bang voor de dood, dat we bereid zijn vrijwel ALLES te offeren om het leven van doodzieke oude mensen nog een paar maanden te rekken. Voor elk kwaaltje en elk pijntje hebben we tegenwoordig een middeltje, een pil, een zalfje – we leggen onze ziel en zaligheid in de handen van medische wetenschap. Het eindeloos rekken van het leven (ongeacht de kwaliteit ervan) heeft een hogere prioriteit (en krijgt een veelvoud van de financiële middelen) dan een waardig sterven na een voltooid leven, temidden van wie je lief zijn. Wat is er zo bedreigend aan verlies, aan lijden en aan de dood, dat we daar zo voor op de vlucht zijn? Waarom zijn we zo bang?

Het brengt tot een tweede constatering: (2) de coronacrisis toont onze obsessie met CONTROLE. Het is de slogan geworden van onze overheid: “Alleen samen krijgen we corona onder controle”. We hebben een blind geloof in cijfers, in wetenschap, in onderzoek, in analyse, in maatregelen, in handhaving. Onze samenleving is ingericht op controle, niet op vertrouwen. Onderwijs gebruikt cijfers, toetsen en meetinstrumenten, maar ziet niet meer de kwaliteiten van onze kinderen. Gezondheidzorg kijkt naar statistieken, parameters en waarden, maar ziet de hele mens niet meer. Politiek kijkt naar demografie, peilingen en koopkrachtcijfers, maar vergeet wat een samenleving werkelijk nodig heeft: vertrouwen en aandacht voor elkaar. We menen alles met cijfers, meetinstrumenten en maatregelen te kunnen controleren… maar het leven zelf ontgaat ons. En de angst voor de dood en voor het lijden dat corona in ons wekte, maakt de behoefte aan en de roep om controle nog groter. Experts zoeken de controle in cijfers, politici zoeken de controle in maatregelen, medici zoeken controle in zorgcapaciteit en de ontwikkeling van een vaccin en de bevolking zelf lijkt te roepen: bescherm ons, controleer ons, hou ons in de greep… Maar waar de controle groter wordt, verdwijnt langzaam het leven.

Kunnen we dieper peilen? Ik denk het wel. Alle maatregelen die rond corona worden afgekondigd gaan over afstand, over ‘social distancing’. We moeten elkaar als een potentieel gevaar zien en minimaal 1,5 meter afstand van elkaar houden. Afstand is het devies voor de nieuwe samenleving. Afstand! Wat is dat anders dan radicale vervreemding van elkaar? Dat is wat corona ten diepste toont: (3) we zijn VERVREEMD geraakt. Vervreemd van elkaar, vervreemd van ons lichaam, vervreemd van de verantwoordelijkheid voor onze eigen gezondheid, vervreemd van ons voedsel (wie weet nog waar dat vandaan komt?), en vervreemd van de aarde en alles wat daarop leeft. Als we elkaar tegenkomen, lopen we met een boog om elkaar heen, als we elkaar online treffen, maken we elkaar zwart en lelijk. We kunnen niet meer als familie of vrienden samenkomen. We drijven steeds verder uit elkaar, vervreemd en eenzaam. Het is een dodelijke cyclus: vervreemding leidt tot angst en angst leidt tot vervreemding.

Ik denk dat de coronacrisis ons een spiegel voorhoudt… en een KEUZE. De spiegel toont ons (1) onze angst voor lijden en de dood, (2) onze obsessie met controle en (3) de diepe vervreemding die onze samenleving kil en doods maakt. De keuze is nu aan een ieder van ons. Blijven we op de vlucht voor onze angst? Blijven we onze redding verwachten van nog grotere controle? Geloven we echt dat nog grotere afstand en nog grotere vervreemding ons als mens en als samenleving sterker en gezonder maakt?

Ik geloof dat de echte oplossing precies aan de andere kant ligt. Niet langer vluchten voor de angst, maar haar onder ogen komen en ons verzoenen met het leven dat een einde kent. Niet nog grotere structuren van controle bouwen, maar werken aan vertrouwen, gemeenschap, liefdevolle verbindingen en het loslaten van controle. En niet nog meer afstand en vervreemding, maar nieuwe verbinding, nieuwe aanraking en nieuwe nabijheid. Van ‘social distancing’ naar ‘social reconnecting’. Het ‘nieuwe normaal’ is wat mij betreft geen anderhalve-meter-samenleving, het ‘nieuwe normaal’ is een samenleving van elkaar weer echt ontmoeten, zonder controle, zonder angst, zonder verborgen agenda’s. Een samenleving die zorg draagt voor elkaar, ook voor haar kwetsbaren, haar ouderen, haar stervenden. Dat ligt in de aard van mensen, dat hoeft geen overheid ons te vertellen. En ja, dat vraagt vast om een ingrijpende verandering van de samenleving, misschien zelfs wel om een revolutie. Ik ben daar klaar voor, het is de hoogste tijd!

Met de volgende tags: